Sụn khớp là mô có rất ít mạch máu nuôi dưỡng với khả năng tự phục hồi rất hạn chế sau tổn thương hoặc thoái hóa, do vậy bảo tồn cấu trúc sụn từ giai đoạn sớm luôn là mục tiêu hàng đầu trong quản lý thoái hóa khớp hiện đại.

Để đánh giá hiệu quả bảo vệ sụn, người ta có thể dùng các dấu ấn sinh học – là các sản phẩm được tạo ra trong quá trình sụn bị phá huỷ. Một trong những dấu ấn sinh học được cho là có tính đặc hiệu với tổn thương sụn, dễ thực hiện do không xâm lấn là định lượng nồng độ CTX-II trong nước tiểu (mảnh vỡ C-telopeptide của collagen type II)

Vì các vấn đề về khớp thường là các vấn đề mạn tính cần can thiệp dài hạn nên bên cạnh khả năng làm giảm chỉ số CTX-II, tiêu chí quyết định để lựa chọn một hoạt chất tối ưu sẽ nằm ở:

• Cơ chế tác động trúng đích
• Tính thống nhất của liều dùng
• Khả năng tuân thủ điều trị
• Hồ sơ an toàn

Đây chính là nền tảng khoa học đưa Collavant N2 (Collagen type II tự nhiên) trở thành cách tiếp cận khác biệt hướng tới mục tiêu bảo tồn sụn khớp và can thiệp thoái hóa khớp sớm.

Bằng chứng nghiên cứu vững chắc: giảm dấu ấn sinh học CTX-II đồng thời ghi nhận cải thiện triệu chứng

Các kết quả nghiên cứu cho thấy lợi ích của Collavant N2 không những được ghi nhận bởi hiệu quả trong việc giảm các triệu chứng lâm sàng như đau, khó chịu, cải thiện vận động của khớp,.. mà còn có khả năng giúp giảm nồng độ CTX-II trong nước tiểu.

Giảm phân hủy sụn:

Collavant N2 đã chứng minh hiệu quả bảo vệ sụn khớp nhất quán trên cả nghiên cứu tiền lâm sàng và lâm sàng thông qua việc làm giảm đáng kể nồng độ CTX-II trong nước tiểu và huyết thanh. Đáng chú ý, trong các thử nghiệm lâm sàng được thiết kế chặt chẽ và chuẩn hóa điều kiện lấy mẫu, hiệu quả giảm CTX-II vượt trội so với nhóm chứng, cả khi sử dụng Collavant N2 đơn độc và khi kết hợp cùng Glucosamine và Chondroitin.

Điều này khẳng định hoạt chất thực sự góp phần làm chậm quá trình thủy phân mạng lưới Collagen type II của sụn khớp.

Cải thiện triệu chứng và chức năng:

Collavant N2 còn cho thấy khả năng đem lại nhiều lợi ích trên hệ vận động và cải thiện triệu chứng. Các nghiên cứu lâm sàng và tổng quan trên người bệnh viêm khớp xác nhận Collavant N2 giúp giảm đau và cải thiện chức năng khớp

Liều 40 mg/ngày Collavant n2 x 3 tháng làm giảm đau (VAS) và cải thiện chức năng khớp (WOMAC) ở bệnh nhân thoái hoá khớp gối.                              AC: acetaminophen  VAS: visual analog scale WOMAC: The Western Ontario and McMaster Universities Arthritis Index

Đặc biệt, ngay cả trên nhóm người khỏe mạnh, chưa thoái hóa khớp nhưng thường xuyên vận động thể thao gặp tình trạng khó chịu ở khớp, Collavant N2 cũng chứng minh hiệu quả giảm đau, giảm triệu chứng khó chịu và nâng cao chất lượng cuộc sống. Điều này cho thấy khả năng ứng dụng Collavant N2 can thiệp dự phòng từ giai đoạn sớm.

Cơ chế dung nạp miễn dịch đường uống: ức chế phản ứng viêm đặc hiệu cho thành phần mảnh vỡ collagen type II với mức liều thống nhất 40mg/ngày

Collavant N2 thể hiện tác dụng đặc hiệu với thành phần đích collagen type 2 tại sụn khớp thông qua cơ chế dung nạp miễn dịch đường uống.

Khi sụn bắt đầu tổn thương hoặc thoái hóa, mảnh vỡ collagen type II giải phóng ra sẽ kích thích tạo phản ứng viêm tại khớp, điều này có thể khiến sụn khớp tiếp tục bị phá hủy. Khi được uống với liều thấp, Collavant® N2 (Collagen type 2 dạng tự nhiên) có thể tương tác với hệ mô bạch huyết liên kết với ruột, thúc đẩy hình thành các tế bào T điều hòa (Treg) có tính đặc hiệu với Collagen type 2. Các tế bào Treg sau đó di chuyển qua đường máu đến các khớp.

Trong môi trường khớp, các tế bào Treg ức chế quá trình viêm liên quan đến mảnh vỡ Collagen type 2 bằng cách tăng cường yếu tố kháng viêm IL-10 và làm giảm các yếu tố gây viêm như IL-1β và IL-6, đồng thời tăng cường các yếu tố đồng hóa, bao gồm yếu tố tăng trưởng TGF-β và Collagen type 2.

Tác dụng kép này giúp ngăn ngừa sự thoái hóa sụn và thúc đẩy quá trình sửa chữa sụn thông qua sự hình thành sụn xơ. Như vậy, có thể thấy Collavant N2 là giải pháp hiệu quả trong việc ức chế phản ứng viêm do mảnh vỡ Collagen type 2 ngay ở giai đoạn ban đầu, giúp ngăn chặn tiến triển thành viêm và các bệnh lý khớp mạn tính.

Tính toàn vẹn cấu trúc của Collagen type 2 tự nhiên nhằm đảm bảo có các yếu tố kháng nguyên bề mặt – yếu tố quyết định để tạo đáp ứng miễn dịch qua cơ chế dung nạp đường uống. Vì vậy, collagen thủy phân hoặc biến tính bị thay đổi hoặc thiếu đi cấu trúc và các yếu tố kháng nguyên bề mặt đặc hiệu sẽ không thể kích hoạt hình thành Treg để tạo ra các lợi ích về sức khỏe khớp theo cơ chế này.

Hình 1. Cấu trúc bậc ba đặc trưng của Collagen type II tự nhiên

Hình 2. Collagen thủy phân không còn giữ nguyên cấu trúc bậc ba đặc trưng

Do tính chất cấu trúc đặc biệt nên không thể nói các loại sản phẩm Collagen type II  tự nhiên có thể đem lại hiệu quả lâm sàng như nhau.  Về mặt tiêu chuẩn chất lượng, Collavant N2 đã đạt chứng nhận SGS Nutrasource – một chương trình đánh giá độc lập vô cùng khắt khe về nguồn gốc, độ tinh khiết, độ chuẩn xác về cấu trúc liên quan tới cơ chế tác dụng.

Cũng chính vì cơ chế đặc hiệu này nên mức liều để đạt hiệu quả của Collavant N2 chỉ là 40mg/ngày. Mức liều này thấp hơn rất nhiều so với collagen dạng thuỷ phân hay các hoạt chất khác như glucosamin, chondroitin.. và cho phép bào chế dạng viên nén, nhỏ gọn, dễ dàng mang theo cùng chế độ dùng đơn giản 1 viên mỗi ngày giúp giảm áp lực số lượng viên uống, tăng khả năng tuân thủ điều trị, đặc biệt tối ưu cho người cao tuổi đang điều trị đồng thời nhiều thuốc.

Hồ sơ an toàn cao, được đồng thuận bởi Hội đồng chuyên gia

Trong điều trị các bệnh lý mạn tính, tính an toàn phải được đặt ngang hàng với hiệu quả điều trị. Năm 2026, Hội đồng chuyên gia khu vực Nam Á và Đông Nam Á đã đồng thuận đưa Collagen type II tự nhiên vào phác đồ ưu tiên, với khả năng cải thiện lâm sàng ghi nhận chỉ sau 8 tuần và có thể sử dụng lâu dài.

Hoạt chất được chứng minh an toàn trên gan, thận, đường tiêu hoá và chưa ghi nhận tương tác thuốc. Vì vậy, Collavant N2 trở thành lựa chọn ưu tiên cho người cao tuổi đang điều trị đồng thời nhiều thuốc, người bệnh có nhiều bệnh lý mắc kèm (bệnh tiểu đường, tăng huyết áp và suy giảm chức năng thận) và trở thành giải pháp thay thế phù hợp cho những người bệnh chống chỉ định và có nguy cơ cao gặp tác dụng phụ khi dùng thuốc giảm đau kháng viêm NSAID.

Lời kết

Lựa chọn sản phẩm bảo tồn sụn khớp và can thiệp sớm cần sự kết hợp chặt chẽ giữa bằng chứng sinh học phân tử (khả năng giảm chỉ dấu thoái hóa CTX-II), hiệu quả cải thiện triệu chứng lâm sàng và khả năng phù hợp khi sử dụng thực tế. Với cơ chế miễn dịch đặc hiệu rõ ràng, dữ liệu lâm sàng minh bạch, hồ sơ an toàn cao cùng mức liều chuẩn hóa 40mg/ngày, Collavant N2 chính là giải pháp toàn diện giúp nâng cao sự tuân thủ và bảo vệ cấu trúc sụn khớp một cách bền vững nhất.

Tài liệu tham khảo

1. Bay-Jensen, Anne C., et al. “Blood and urine biomarkers in osteoarthritis–an update on cartilage associated type II collagen and aggrecan markers.” Current opinion in rheumatology1 (2021): 54.
2. Orhan C, Juturu V, Sahin E, Tuzcu M, Ozercan IH, Durmus AS, Sahin N, Sahin K. Undenatured Type II Collagen Ameliorates Inflammatory Responses and Articular Cartilage Damage in the Rat Model of Osteoarthritis. Front Vet Sci. 2021 Mar 4;8:617789. doi: 10.3389/fvets.2021.617789. PMID: 33748207; PMCID: PMC7970046.
3. Prabhoo, Ram, et al. “Evidence-Based Use of Undenatured Type 2 Collagen in the Management of Osteoarthritis in the Indian Subcontinent and Southeast Asia: A Narrative Review and an Expert Opinion.” Cureus 18.5 (2026).
4. Möller, I., et al. “Effect of Native (undenatured) type 2 Collagen in CTX-II Biomarker: Results from a Randomized Double-blind Placebo-controlled Study in Healthy Subjects with Joint Discomfort.” Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics 125.10 (2025): A73.
5. Yan, Zheng, et al. “The effects of Undenatured type 2 collagen on inflammatory mediators and oxidative stress in an osteoarthritis rat model.” IOP Conference Series: Earth and Environmental Science. Vol. 598. No. 1. IOP Publishing, 2020.
6. Möller, Ingrid, et al. “Efficacy and tolerability of native (undenatured) type II collagen supplementation for joint health in healthy volunteers: a randomized double-blind placebo-controlled study.” Nutrition Journal 25.1 (2026): 46.
7. Zhou, Yuhao, et al. “The potential of undenatured type II collagen against arthritis: a review.” Collagen and Leather 6.1 (2024): 17.
8. Chang, Cuiqing, Yimin Zhao, and Wei Liu. “Efficacy and safety of undenatured collagen type II in modulating knee joint function in healthy and osteoarthritis subjects: a systematic review and meta-analysis.” Critical Public Health 36.1 (2026): 2588891.
9. Scarpellini M, Lurati A, Vignati G, Marrazza MG, Telese F, Re K, Bellistri A. Biomarkers, type II collagen, glucosamine and chondroitin sulfate in osteoarthritis follow-up: the “Magenta osteoarthritis study”. J Orthop Traumatol. 2008 Jun;9(2):81-7. doi: 10.1007/s10195-008-0007-5. Epub 2008 May 28. PMID: 19384621; PMCID: PMC2656961.
10. Guideline on clinical investigation of medicinal products used in the treatment of osteoarthritis.

Dược sĩ: Hồ Thị Thanh Huệ

Đau nhức, cứng khớp hay khó khăn khi vận động thường là lý do chính khiến người dùng bắt đầu tìm kiếm các giải pháp điều trị. Tuy nhiên khi khớp bắt đầu xuất hiện những triệu chứng này, quá trình thoái hóa sụn có thể đã diễn ra một khoảng thời gian dài trước đó. Cấu trúc sụn suy giảm kéo theo những thay đổi tại xương dưới sụn, màng hoạt dịch và cuối cùng là suy giảm chức năng trên toàn bộ khớp..

Khi sụn bị tổn thương, Collagen type II – một thành phần cấu trúc quan trọng của sụn và các thành phần khác của chất nền ngoại bào bị phân giải tạo ra các mảnh vỡ. Sự suy giảm cấu trúc này có thể diễn ra một cách âm thầm từ rất lâu trước khi biểu hiện thành các triệu chứng lâm sàng. Trong khi đó, các phương pháp chẩn đoán truyền thống như X-quang chỉ rõ ràng khi mô đã tổn thương đáng kể, điều này có thể làm chậm trễ việc chẩn đoán và điều trị bệnh trong giai đoạn sớm. Đồng thời, các phương pháp điều trị bệnh lý cơ xương khớp hiện nay có hiệu quả tương đối hạn chế, đặc biệt ở các giai đoạn nặng của bệnh

Vậy làm sao nhận biết sớm những thay đổi này?

Một phương pháp tiếp cận là thông qua các dấu ấn sinh học (biomarker) phản ánh trực tiếp quá trình thay đổi trong mô sụn. Đây là phương pháp đo lường khách quan và không xâm lấn

Trong các bệnh lý về khớp, có nhiều dấu ấn sinh học được nghiên cứu để phản ánh nhiều quá trình khác nhau liên quan đến Collagen type 2 tại khớp. Trong đó, CTX-II, C2C và C2C-HUSA, C2M cung cấp thông tin về sự phân huỷ Collagen type II. Các dấu ấn sinh học này khác nhau về vị trí kháng nguyên trên chuỗi Collagen type II ban đầu và loại enzym thủy phân tham gia vào quá trình tạo ra mảnh vỡ.

Ngược lại, PRO-C2 và PIIANP lại phản ánh quá trình tổng hợp Collagen type II. Trong các dấu ấn sinh học này, CTX-II là một trong những dấu ấn sinh học có nhiều nghiên cứu trên nhiều tình trạng lâm sàng khác nhau

Vậy CTX-II cho chúng ta biết điều gì?

Khi Collagen type II bị phân cắt, các mảnh vỡ đặc hiệu được tạo ra và giải phóng vào trong các dịch của cơ thể. CTX-II là một trong những mảnh vỡ này, bản chất CTX-II là mảnh C-telopeptide của Collagen type II và có thể được định lượng bằng xét nghiệm miễn dịch liên kết enzyme (ELISA) trong dịch khớp, máu và nước tiểu. Trong đó, chỉ số CTX-II trong nước tiểu (còn gọi là uCTX-II) thường được sử dụng nhất, vì việc lấy mẫu nước tiểu tiện lợi, không xâm lấn và phù hợp cho việc theo dõi lặp lại trong các nghiên cứu, đồng thời chỉ số này cũng có nhiều dữ liệu nghiên cứu nhất.

Như vậy, CTX-II phản ánh quá trình thủy phân collagen type II tại sụn khớp ngay từ giai đoạn sớm, chỉ số này có thể thay đổi trước khi những thay đổi cấu trúc khớp trở nên rõ ràng trên hình ảnh học ( Ví dụ: Hình ảnh X-quang,…). Chính từ cơ sở này, việc định lượng CTX-II có hai ứng dụng quan trọng trong lâm sàng:

1. Hỗ trợ việc phát hiện sớm và dự đoán các vấn đề về khớp một cách khách quan hơn so với chỉ nhìn vào triệu chứng.

Dữ liệu hiện có cho thấy trong thoái hoá khớp gối, giá trị uCTX-II ban đầu có thể dự đoán mức độ tăng nặng của tình trạng đau và những thay đổi trên phim X-quang cũng như các bất thường về cấu trúc trên MRI (thoái hoá sụn, gai xương,…). Giá trị uCTX-II cũng cao hơn ở người bị thoái hóa khớp so với người khỏe mạnh và có xu hướng tăng theo mức độ nặng của bệnh. Một số nghiên cứu dài hạn (18 năm) còn ghi nhận mối liên hệ giữa mức CTX-II ban đầu tăng cao và nguy cơ thay khớp gối cao hơn ở phụ nữ mãn kinh.

2. CTX-II  có thể được xem là một thước đo khách quan đánh giá khả năng bảo tồn cấu trúc sụn của các liệu pháp điều trị.

Một liệu pháp điều trị có nghiên cứu lâm sàng chứng minh làm giảm thành công CTX-II sẽ cung cấp bằng chứng khoa học về khả năng ức chế phân huỷ mô sụn và làm chậm quá trình phá vỡ cấu trúc của chất nền ngoại bào sụn khớp.

Hiện tại, một số hoạt chất đã chứng minh được hiệu quả bảo tồn sụn khớp thông qua việc giảm chỉ số này. Đặc biệt, khi kết hợp sự cải thiện của chỉ số CTX-II với các thang điểm triệu chứng lâm sàng (cảm nhận của người bệnh) và hình ảnh chẩn đoán sẽ giúp xây dựng một phác đồ chẩn đoán, đánh giá và điều trị các vấn đề về khớp toàn diện, khoa học nhất.

Tuy nhiên, nồng độ CTX-II cũng chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố sinh lý như tuổi tác, giới tính, hoạt động thể lực và thời điểm lấy mẫu. Do đó, một kết quả nghiên cứu giảm dấu ấn CTX-II chỉ thực sự có giá trị khi nghiên cứu đó chuẩn hóa nghiêm ngặt các điều kiện và thời điểm lấy mẫu

Kết luận

CTX-II là dấu ấn sinh học phản ánh trực tiếp quá trình thoái giáng Collagen type II tại sụn khớp. Các bằng chứng hiện có khẳng định dấu ấn sinh học CTX-II có mối liên hệ mật thiết với mức độ bệnh và giúp đánh giá nguy cơ tiến triển tổn thương cấu trúc khớp (như hẹp khe khớp, mất sụn,..). Việc ứng dụng dấu ấn sinh học này không chỉ mở ra cơ hội chẩn đoán sớm mà còn thiết lập một thước đo khách quan để đánh giá hiệu quả của các liệu pháp bảo tồn sụn khớp mạn tính.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Biomarker-Guided Imaging and AI-Augmented Diagnosis of Degenerative Joint Disease. 3390/diagnostics15111418
2. Bay-Jensen, Anne C., et al. “Blood and urine biomarkers in osteoarthritis–an update on cartilage associated type II collagen and aggrecan markers.” Current opinion in rheumatology1 (2021): 54.
3. Garnero, P., E. Sornay-Rendu, and Roland Chapurlat. “The cartilage degradation marker, urinary CTX-II, is associated with the risk of incident total joint replacement in postmenopausal women. A 18 year evaluation of the OFELY prospective cohort.” Osteoarthritis and Cartilage4 (2020): 468-474.

Dược sĩ: Hồ Thị Thanh Huệ

Sụn khớp là một mô đặc biệt với chức năng phân tán đều lực cơ học trên bề mặt khớp. Tuy nhiên, đây cũng là mô dễ bị tổn thương, thoái hóa và khả năng phục hồi rất hạn chế, vì vậy bảo tồn sụn khớp đóng một vai trò quan trọng trong chăm sóc sức khoẻ cơ xương khớp.

Bên trong sụn khớp luôn diễn ra đồng thời hai quá trình đồng hóa (tổng hợp) và dị hóa (phân huỷ) các thành phần của chất nền ngoại bào. Trong đó, Collagen type II và Proteoglycan là những thành phần quan trọng của chất nền, góp phần tạo nên khả năng đàn hồi đặc trưng của sụn khớp

Khi các tác động nằm trong giới hạn thích nghi, hai quá trình này được duy trì tương đối cân bằng tạo nên một khớp khoẻ mạnh. Ngược lại, khi khớp chịu tải bất thường hoặc các yếu tố bất lợi khác (tải trọng quá mức, chấn thương khớp hoặc sai lệch trục khớp) có thể sẽ dẫn đến thay đổi cân bằng này theo hướng gia tăng dị hóa. Khi đó, collagen (chủ yếu là Collagen type II – chiếm 90-95% thành phần collagen của cấu trúc sụn) và các thành phần khác của chất nền ngoại bào bị phân giải tạo thành các mảnh vỡ và được giải phóng vào trong dịch khớp. Những mảnh vỡ này có thể tương tác với các thành phần trong khớp và góp phần kích hoạt đáp ứng viêm và các quá trình phân giải chất nền. Ngược lại, môi trường viêm kéo dài tại khớp lại tiếp tục thúc đẩy phân giải chất nền, tạo nên mối liên hệ hai chiều giữa tổn thương chất nền và thay đổi môi trường sinh học của khớp.

Phản ứng viêm từ mảnh vỡ – vốn ban đầu có vai trò bảo vệ nhằm duy trì sự cân bằng nội môi của sụn, khi không được giải quyết thỏa đáng sẽ dẫn đến tình trạng viêm dai dẳng, xơ hóa và thoái hóa khớp. Trạng thái viêm mạn tính này là yếu tố then chốt trong cơ chế bệnh sinh của các bệnh lý thoái hoá, qua đó cho thấy tầm quan trọng của  các liệu pháp có khả năng giải quyết hiệu quả giai đoạn viêm ban đầu do mảnh vỡ và ngăn chặn sự tiến triển thành bệnh lý khớp mạn tính.

Vậy Collavant® N2 hay glucosamine có thể tác động vào mắt xích nào của quá trình trên, và bằng chứng lâm sàng hiện tại như thế nào?

COLLAVANT® N2 (Collagen type II dạng tự nhiên) – Tiếp cận từ cơ chế miễn dịch liên quan đến mảnh vỡ Collagen type II 

Collagen là protein cấu trúc chính của sụn khớp. Trong đó, Collagen type II chiếm 90-95% thành phần collagen của cấu trúc sụn.  Khi mạng lưới collagen của sụn khớp bị suy yếu  sẽ làm mất tính toàn vẹn của sụn và chức năng khớp.

Các chất bổ sung collagen được phân thành hai loại chính: collagen thủy phân và collagen type II tự nhiên. Collagen thủy phân được xử lý để tạo thành các peptide nhỏ hơn với mục đích chính là tiền chất cho quá trình tổng hợp chất nền ngoại bào của sụn. Trong khi đó, Collagen type II dạng tự nhiên khác biệt nhờ tính toàn vẹn cấu trúc, cơ chế điều hòa miễn dịch và khả năng dung nạp cao của người dùng.  Liều dùng của Collagen type II dạng tự nhiên thường là 40mg/ngày.

Collavant® N2 là Collagen type II dạng tự nhiên. Khi được uống với liều thấp, Collavant® N2 có thể tương tác với hệ mô bạch huyết liên kết với ruột, thúc đẩy hình thành các tế bào T điều hòa (Treg) có tính đặc hiệu với Collagen type II. Các tế bào Treg sau đó di chuyển qua đường máu đến các khớp. Trong môi trường khớp, các tế bào Treg ức chế quá trình viêm liên quan đến mảnh vỡ Collagen type II bằng cách tăng cường yếu tố kháng viêm IL-10 và làm giảm các yếu tố gây viêm như IL-1β và IL-6, đồng thời tăng cường các yếu tố đồng hóa, bao gồm yếu tố tăng trưởng TGF-β và collagen type II. Tác dụng kép này giúp ngăn ngừa sự thoái hóa sụn và thúc đẩy quá trình sửa chữa sụn thông qua sự hình thành sụn xơ. Như vậy, có thể thấy Collavant N2 là giải pháp hiệu quả trong việc ngừng phản ứng viêm do mảnh vỡ Collagen type II ngay ở giai đoạn ban đầu, giúp ngăn chặn tiến triển thành viêm và các bệnh lý khớp mạn tính.

Điểm quan trọng của cơ chế này là tính toàn vẹn cấu trúc của Collagen type II, đặc biệt là các yếu tố kháng nguyên bề mặt. Vì vậy, collagen thủy phân hoặc biến tính bị thay đổi hoặc thiếu đi cấu trúc và các yếu tố kháng nguyên bề mặt đặc hiệu nên không thể kích hoạt Treg để tạo ra các lợi ích về sức khỏe khớp theo cơ chế này.

Cũng chính vì hoạt tính sinh học phụ thuộc vào việc bảo tồn cấu trúc và các yếu tố kháng nguyên bề mặt đặc hiệu, quy trình sản xuất trở thành một yếu tố quan trọng đối với Collagen type II tự nhiên. Các điều kiện chiết xuất và xử lý khác nhau có thể ảnh hưởng đến mức độ bảo tồn cấu trúc của nguyên liệu, từ đó ảnh hưởng đến đặc tính sinh học của sản phẩm.

Collavant® N2 là collagen type II tự nhiên được tiêu chuẩn hóa,và chiết xuất từ sụn ức gà thông qua quy trình sản xuất được kiểm soát chặt chẽ để bảo tồn cấu trúc xoắn ba và các yếu tố kháng nguyên bề mặt. Hoạt chất cũng đã đạt chứng nhận SGS Nutrasource – một chương trình độc lập đánh giá danh tính, nguồn gốc, độ tinh khiết, độ an toàn, tính toàn vẹn của collagen và độ chính xác của nhãn.

Trong các nghiên cứu, Collavant N2 đã chứng minh được hiệu quả bảo vệ sụn khớp đồng nhất trên cả nghiên cứu tiền lâm sàng và lâm sàng thông qua việc giảm chỉ số CTX-II trong nước tiểu/huyết thanh. Khi sụn bị phân giải do thoái hóa hoặc tổn thương cơ học, enzym phân giải chất nền (MMP) phân cắt Collagen type II và phóng thích CTX-II vào dịch khớp, máu rồi bài tiết qua nước tiểu. Do vậy, CTX-II là dấu ấn toàn thân phản ánh sự thoái hóa sụn và cũng được coi một trong những dấu ấn sinh học được xác nhận nhiều nhất của thoái hóa khớp. Đáng chú ý, hiệu quả giảm chỉ số CTX-II được ghi nhận vượt trội so với nhóm chứng cả khi dùng đơn độc Collavant N2 hay khi kết hợp Collavant N2 với Glucosamin và Chondroitin.

Ngoài ra, Collavant® N2 cũng có ưu điểm về cách sử dụng đơn giản cũng như tính an toàn cao. Liều 40 mg/ngày (1 viên/ngày) rất phù hợp với nhịp sống hiện đại và tăng khả năng tuân thủ điều trị. Tất cả các nghiên cứu trên thế giới cho đến thời điểm hiện tại, với liều lượng chuẩn 40mg/ngày hoạt chất Collavant® N2 không ghi nhận sự gia tăng bất kì tác dụng không mong muốn so với giả dược.

GLUCOSAMIN : Hướng tiếp cận từ chuyển hóa chất nền sụn

Glucosamine là một thành phần của chất nền sụn và dịch khớp, thường sử dụng dưới dạng glucosamine sulfate hoặc glucosamine hydrochloride, được chiết xuất từ động vật có vỏ. Liều lượng của glucosamine dao động từ 375 đến 2250 mg mỗi ngày. Trong đó, Glucosamine sulfate có nhiều bằng chứng lâm sàng vượt trội hơn trên cơ xương khớp hơn glucosamine hydrochloride.

Sau khi uống, glucosamin được hấp thu với máu và chuyển hóa qua gan. Qua quá trình trên chỉ khoảng một lượng rất nhỏ glucosamine giữ được cấu trúc nguyên bản vào vòng tuần hoàn chung và đi đến các cơ quan, trong đó có khớp. Trong một nghiên cứu, nồng độ glucosamine đến được khớp sau 14 ngày dùng ở mức liều 1500 mg/ngày chỉ khoảng 4.34 μM tương đương 0.00078 mg/ml trong dịch khớp và trong huyết tương là 7.17 μM tương đương 0.001285 mg/mL.

Về cơ chế, glucosamine sulfate được nghiên cứu với hai hướng tác động chính:

Glucosamine sulfate tăng cường tổng hợp glycosaminoglycan và proteoglycan – những thành phần quan trọng của chất nền ngoại bào. Tại khớp, glucosamin sẽ trải qua một số quá trình (phosphoryl và acetyl hóa) để chuyển thành UDP-N-acetylglucosamine (UDP-GlcNAc). UDP-GlcNAc chính là đơn vị cấu tạo cốt lõi để tổng hợp các Glycosaminoglycan. Các Glycosaminoglycan này sau đó gắn kết với các protein để tạo thành proteoglycan.

Tuy nhiên, cơ chế này chủ yếu được nghiên cứu trong ống nghiệm với nồng độ được sử dụng trong các nghiên cứu trong ống nghiệm là ‘vượt quá mức sinh lý’ – trong một số trường hợp cao hơn tới 2.000 lần so với nồng độ tối đa có thể đạt được trong huyết tương (10 μM) sau khi uống 1.500 mg glucosamine sulfate ở người. Điều này, đặt ra câu hỏi về tác dụng thực sự của glucosamin sulfate theo cơ chế này khi uống glucosamine ở liều thông thường.  Một tổng quan năm 2026 nhấn mạnh rằng vai trò chủ yếu glucosamine nằm tác động điều hoà tín hiệu tế bào, chuyển hóa và phản ứng viêm.

Cụ thể, đối với cơ xương khớp, glucosamine sulfate làm giảm một số chất gây viêm và stress oxy hóa như NO, IL-6, TNF-α, đồng thời ức chế enzyme phân hủy chất nền (MMP) và các yếu tố gây thoái hóa chất nền sụn khác. Một nghiên cứu in vitro (trong ống nghiệm) đã chứng minh rằng glucosamine sulfate, khi kết hợp với celecoxib (một NSAID) sẽ ức chế con đường NF-κB (Con đường NF-κB đóng vai trò chính trong tình trạng viêm, điều chỉnh các yếu tố như IL-6, interleukin-1β (IL-1β) và TNF-α, tất cả đều góp phần vào sự tiến triển và cơn đau của thoái hóa khớp).

Tuy nhiên, cơ chế sinh học không đồng nghĩa với hiệu quả lâm sàng ở mọi đối tượng. Các nghiên cứu về glucosamine trong thoái hóa khớp cho kết quả không hoàn toàn nhất quán, làm hạn chế tính ứng dụng lâm sàng. Trong khi một số nghiên cứu cho thấy sử dụng glucosamine sulfate mang lại nhiều lợi ích như giảm cường độ đau, cải thiện chức năng thể chất và là một lựa chọn hiệu quả về chi phí so với giả dược, các nghiên cứu khác lại không cho thấy lợi ích lâm sàng rõ ràng khi sử dụng glucosamine đơn độc hoặc phối hợp với các biện pháp khác

Về tính an toàn, nhìn chung glucosamine sulfate thường tác dụng không mong muốn nhẹ, với tác dụng không mong muốn phổ biến nhất là liên quan đến đường tiêu hóa, chẳng hạn như buồn nôn, tiêu chảy, táo bón hoặc đầy hơi.

Vậy nên lựa chọn COLLAVANT® N2 hay GLUCOSAMINE?

Thay vì chỉ hỏi hoạt chất nào tốt hơn, chúng ta có thể lựa chọn phương pháp phù hợp hơn dựa trên tình trạng của khớp:

Ở người trẻ, thường xuyên vận động, chơi thể thao hoặc chạy bộ, bê vác nặng và không có các yếu tố nguy cơ khác: Có thể sử dụng Collavant® N2 để điều hoà phản ứng viêm do mảnh vỡ ngay từ giai đoạn đầu để hạn chế nguy cơ xuất hiện viêm mạn tính và các bệnh lý khác. Collavant® N2 đã được nghiên cứu và cho thấy hiệu quả trên đối tượng người khoẻ mạnh gặp khó chịu về khớp khi tập luyện thể thao. Với mức liều bổ sung 40 mg/ngày Collavant® N2 giúp cải thiện chức năng khớp và tăng khả năng phục hồi sau tập luyện mà không gây tác dụng phụ.

Khi tuổi tác tăng lên, khớp không chỉ chịu tác động của vận động và tải cơ học mà còn có thể đồng thời chịu ảnh hưởng của thừa cân, chấn thương cũ, thay đổi cơ học và các yếu tố chuyển hóa. Lúc này, bên cạnh việc quá trình dị hóa chất nền có xu hướng gia tăng, khả năng tổng hợp và duy trì chất nền của tế bào sụn cũng có thể đồng thời suy giảm. Do vậy, việc hỗ trợ khớp cần được đặt trong một chiến lược toàn diện, trong đó tập luyện phù hợp, kiểm soát cân nặng, điều trị các bệnh lý liên quan và các biện pháp hỗ trợ đều có vai trò nhất định.Trong bối cảnh này, việc hỗ trợ khớp có thể phối hợp để tác động đồng thời vào nhiều cơ chế đồng thời như kết hợp Glucosamin và Collavant® N2 có thể giúp giải pháp điều trị trở nên toàn diện hơn.

Cuối cùng, sức khỏe khớp không phụ thuộc vào một hoạt chất duy nhất. Kiểm soát tải vận động, duy trì cân nặng hợp lý, tập luyện phù hợp và xử lý sớm các vấn đề về khớp vẫn là những yếu tố nền tảng và cần được quan tâm.

Dược sĩ: Hồ Thị Thanh Huệ

Thực tế các nghiên cứu hiện nay cho thấy rằng, có tới 70% phụ nữ tiền mãn kinh, mãn kinh phàn nàn về các triệu chứng liên quan đến cơ xương khớp, thậm chí các nghiên cứu trên đối tượng phụ nữ Đông Nam Á và Nam Á, khó chịu gây ra bởi đau khớp được ghi nhận nhiều hơn cả các triệu chứng vận mạch như bốc hoả, đổ mồ hôi ban đêm.

Đau nhức xương khớp trong giai đoạn này đôi khi không gây ra các triệu chứng rầm rộ như sưng, nóng, đỏ và cũng không tìm thấy được những bất thường trên hình ảnh nhưng cảm giác đau, ê ẩm, cứng khớp xuất hiện ở đồng thời nhiều khớp gây khó chịu lại rất thật và dai dẳng. Cũng có trường hợp là triệu chứng sớm của thoái hoá khớp như tiếng kêu lục khục, cứng khớp kéo dài vào buổi sáng, chủ yếu ở những khớp chịu trọng lượng lớn của cơ thể như khớp hông, thắt lưng và khớp gối. Điều này có thể khiến các chị em gặp khó khăn trong các hoạt động sinh hoạt hàng ngày, tập thể dục, giảm năng suất làm việc và có thể dẫn đến tâm lý chán chường, mệt mỏi và ngại vận động.

  Tại sao trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh, phụ nữ lại thường xuyên xuất hiện đau nhức xương khớp?

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này rất phức tạp. Đây là sự kết hợp giữa sự thay đổi hormone (đặc biệt là suy giảm estrogen và progesterone), các yếu tố tâm lý xã hội (căng thẳng, rối loạn tâm trạng), chất lượng giấc ngủ kém và các yếu tố di truyền.

Ở độ tuổi tiền mãn kinh, mãn kinh, Estrogen giảm mạnh do buồng trứng suy giảm chức năng. Thụ thể Estrogen có mặt ở rất nhiều nơi: cơ, xương, gân, thần kinh,… Do đó, khi Estrogen sụt giảm, cơ thể phải đối mặt với:

1. Suy giảm chức năng các mô liên kết: Giản khối lượng cơ, giảm sản xuất collagen, và làm giảm độ đàn hồi của gân/dây chằng, khiến mô cơ xương khớp dễ bị viêm và tổn thương hơn
2. Giảm mật độ xương: dẫn đến gây đau do các vi tổn thương cấu trúc đốt sống và xương
3. Thay đổi cảm nhận đau: Estrogen giúp duy trì ngưỡng chịu đau bình thường thông qua hệ thống thần kinh trung ương. Khi thiếu hụt, hệ thần kinh trở nên quá nhạy cảm, khiến phụ nữ trung niên cảm thấy đau dữ dội và dai dẳng hơn so với mức độ tổn thương thực tế của khớp
4. Giảm khả năng chống viêm: Estrogen giảm làm mất khả năng ức chế các chất gây viêm tấn công khớp khiến phản ứng viêm bùng phát, khiến khớp dễ sưng, nóng và tăng tốc độ ăn mòn sụn khớp. Đặc biệt thành phần chính của sụn khớp sẽ bị tấn công nhiều nhất là Collagen Type II.
5. Tế bào sụn già đi nhanh chóng: Sụn khớp mất đi khả năng tự sửa chữa sau những vi chấn thương do đi lại, vận động hàng ngày.

Bên cạnh đó, các vấn đề xảy ra trong quá trình mãn: sự suy giảm của các hormon có tác dụng đau (progesterone, testosterone, oxytocin), rối loạn giấc ngủ, căng thẳng và trầm cảm trong thời kỳ mãn kinh có các con đường thần kinh chồng chéo, làm khuếch đại cảm giác đau.

Những triệu chứng gây ra bởi đau nhức xương khớp có thể ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống của phụ nữ, do đó cần phải tầm soát, phát hiện sớm và có các chiến lược dự phòng và điều trị ngay từ giai đoạn ban đầu. Để duy trì cuộc sống năng động, bạn nên áp dụng phương pháp đa mô thức:

• Can thiệp không dùng thuốc

 1.Thay đổi lối sống: Cân đối chế độ ăn, đặc biệt chế độ ăn giàu thực vật được khuyến nghị giúp giảm cân, giảm đau khớp. Bên cạnh đó, việc bổ sung các dưỡng chất qua đường uống an toàn cho dạ dày có tác dụng chống viêm kết hợp với nuôi dưỡng và bảo tồn sụn khớp an toàn là xu hướng điều trị bền vững như bổ sung:

• Collagen Type II không biến tính: Hoạt động như một vaccin tự nhiên cho khớp, giúp huấn luyện hệ miễn dịch ngừng tấn công phá hủy sụn, từ đó bảo tồn cấu trúc khớp hiệu quả.
• Hyaluronic Acid (HA) và Vitamin C: HA đường uống giúp điều tiết viêm, trong khi Vitamin C dọn dẹp các gốc tự do, làm chất xúc tác quá trình gắn kết các sợi collagen, giúp mạng lưới sụn mới được xây dựng vững chắc.

2. Cải thiện chất lượng và thời lượng giấc ngủ: thông qua việc thiết lập môi trường ngủ yên tĩnh.

3. Tập luyện thể thao: Pilates với các bài tập ổn định cơ cốt lõi, bơi lội và các bài tập giãn cơ giúp giảm đau lưng và đau cổ mãn tính, tập kháng lực tăng dần để duy trì mật độ xương và khối lượng cơ.

4. Tâm lý trị liệu: Liệu pháp hành vi nhận thức và giảm stress dựa trên chánh niệm đã cho thấy hiệu quả trong việc giảm đau và cải thiện chất lượng cuộc sống.

• Can thiệp dùng thuốc

 Liệu pháp hormone thay thế: Là phương pháp điều trị chủ đạo cho các triệu chứng cơ xương khớp giúp giảm tần suất và mức độ nghiêm trọng của đau xương khớp ở phụ nữ mãn kinh. Việc sử dụng liệu pháp hormone cần được cá nhân hóa dựa trên tiền sử bệnh, tình trạng triệu chứng và ưu tiên của từng bệnh nhân.

Tuy nhiên, nếu đau xương khớp có biểu hiện viêm thực sự (sưng, nóng, cứng khớp buổi sáng kéo dài), cần đi khám chuyên khoa cơ xương khớp để loại trừ các bệnh tự miễn như viêm khớp dạng thấp hoặc bệnh hệ thống.

Việc nhận diện sớm những cơn đau ở tuổi tiền mãn kinh, mãn kinh chính là cơ hội vàng để chủ động bảo vệ hệ xương khớp. Đầu tư cho hệ cơ xương khớp của bạn hôm nay sẽ giúp bạn thoải mái vận động thể thao, du lịch và tận hưởng cuộc sống trọn vẹn trong 20-30 năm tới.

Dược sĩ: Hồ Thị Thanh Huệ

Theo quan điểm trước đây, thoái hóa khớp được coi là một bệnh thoái hóa cơ học, chủ yếu ảnh hưởng đến sụn khớp. Tuy nhiên, hiện nay, thoái hóa khớp được nhìn nhận là bệnh lý của toàn bộ khớp, liên quan đến sụn khớp, màng hoạt dịch và xương dưới sụn, với sự tương tác phức tạp giữa quá tải cơ học, thay đổi chuyển hóa và đặc biệt là các cơ chế trung gian miễn dịch.

Trong thoái hóa khớp, những thay đổi của dịch khớp có thể làm giảm khả năng bôi trơn và bảo vệ bề mặt khớp. Đồng thời, khi sụn khớp bị tổn thương, các sản phẩm giáng hóa của chất nền ngoại bào được giải phóng vào khoang khớp, có thể hoạt động như các DAMPs (mô hình phân tử liên quan đến tổn thương), từ đó kích hoạt các đáp ứng viêm và miễn dịch trong khớp.

Từ tổn thương sụn đến phản ứng viêm

Sụn khớp được cấu tạo bởi tế bào sụn và chất nền ngoại bào (ECM), bao gồm nước, collagen, proteoglycan và nhiều thành phần khác. Trong thoái hóa khớp, sự mất cân bằng giữa quá trình tổng hợp và phân hủy chất nền khiến quá trình phân hủy diễn ra mạnh hơn, dẫn đến tổn thương cấu trúc sụn.

Trong đó, collagen type II chiếm khoảng 90–95% tổng lượng collagen của sụn khớp, đóng vai trò quan trọng trong cấu trúc cũng như khả năng chịu lực của sụn. Khi sụn bị tổn thương, collagen type II cùng các thành phần khác của chất nền ngoại bào bị giáng hóa, tạo ra các mảnh vỡ sụn khớp.

Các sản phẩm thoái giáng collagen type II trong nước tiểu đã được ghi nhận có mối tương quan với mức độ tiến triển của tổn thương khớp ở bệnh nhân thoái hóa. Điều này cho thấy tổn thương trong thoái hóa khớp chủ yếu liên quan đến collagen type II – thành phần collagen chính của sụn khớp.

Điều đáng chú ý là những mảnh vỡ này không chỉ là dấu hiệu cho thấy sụn đang bị tổn thương, mà quan trọng hơn chúng chính là các DAMPs – đóng vai trò thiết yếu trong khởi phát phản ứng viêm qua cơ chế miễn dịch. Bằng cách gắn với các thụ thể trên tế bào sụn và màng hoạt dịch, chúng kích hoạt đáp ứng miễn dịch và làm tăng các yếu tố gây viêm như IL-1β, IL-6, TNF-α, đồng thời thúc đẩy các enzyme phân hủy chất nền ngoại bào như MMPs và ADAMTS. Kết quả là sụn tiếp tục bị phá hủy, tạo thêm nhiều mảnh vỡ và tiếp tục kích thích phản ứng viêm.

Vì vậy, viêm không chỉ là hậu quả của tổn thương sụn mà còn góp phần thúc đẩy quá trình phá hủy sụn tiếp diễn. Khi bệnh tiến triển, quá trình này ảnh hưởng đến cả màng hoạt dịch và xương dưới sụn, khiến thoái hóa khớp trở thành bệnh lý của toàn bộ khớp.

Từ mảnh vỡ sụn đến cách tiếp cận đa cơ chế

Collagen type II là một thành phần quan trọng trong các sản phẩm giáng hóa từ sụn, nhưng không phải thành phần duy nhất. Các thành phần khác của chất nền cũng có thể tạo ra những tín hiệu tổn thương và kích hoạt nhiều con đường viêm khác nhau. Vì vậy, chỉ tác động vào một cơ chế khó có thể giải quyết toàn bộ quá trình bệnh sinh của thoái hóa khớp.

Điều này tạo cơ sở cho cách tiếp cận đa cơ chế: vừa điều hòa đáp ứng miễn dịch đối với mảnh vỡ collagen type II, vừa kiểm soát các tín hiệu viêm, hỗ trợ cân bằng chất nền ngoại bào và chống stress oxy hóa.

Các thuốc điều trị thoái hóa khớp hiện nay chủ yếu tập trung vào kiểm soát triệu chứng, trong đó có paracetamol, NSAIDs và các thuốc điều trị triệu chứng tác động chậm trong thoái hóa khớp (SYSADOAs) như chondroitin sulfate và glucosamine.

Tuy nhiên, NSAIDs có thể gây ra các tác dụng không mong muốn liên quan đến đường tiêu hóa, tim mạch, thận và gan khi sử dụng kéo dài. Điều này làm gia tăng nhu cầu đối với những giải pháp hỗ trợ hướng đến nhiều cơ chế khác nhau trong quá trình tổn thương khớp, đồng thời có hồ sơ an toàn phù hợp cho việc sử dụng lâu dài.

Giải pháp tiếp cận đa cơ chế trong bảo vệ sụn khớp

Dựa trên cách tiếp cận này, công thức phối hợp Collavant® N2, Curcumin, Hyaluronic Acid (HA) và Vitamin C hướng đến nhiều mắt xích khác nhau trong quá trình tổn thương sụn.

1. Điều hòa đáp ứng miễn dịch đối với mảnh vỡ collagen type II – Collavant® N2

Khác với collagen thủy phân, Collavant® N2 cung cấp collagen type II ở dạng tự nhiên, vẫn giữ nguyên cấu trúc xoắn ba và các vùng kháng nguyên đặc hiệu. Sau khi uống, Collavant® N2 không được hấp thu vào tuần hoàn như một chất dinh dưỡng thông thường mà tương tác với hệ thống miễn dịch tại đường tiêu hóa.

Khi sử dụng lặp lại với liều thấp 40 mg/ngày, collagen type II tự nhiên được các tế bào miễn dịch tại mảng Peyer nhận diện. Sự tiếp xúc lặp lại này thúc đẩy hình thành và hoạt hóa các tế bào T điều hòa (T-reg) đặc hiệu với collagen type II.

Sau đó, các T-reg này có thể di chuyển đến các mô ngoại vi, trong đó có khớp, góp phần điều hòa đáp ứng miễn dịch đối với các mảnh vỡ (kháng nguyên) có nguồn gốc từ collagen type II trong sụn khớp, qua đó hỗ trợ kiểm soát tình trạng viêm và bảo vệ sự cân bằng của mô sụn.

Theo các nghiên cứu, với liều 40 mg/ngày, Collavant® N2 không ghi nhận sự gia tăng tác dụng không mong muốn so với giả dược và không ghi nhận các ảnh hưởng bất lợi đáng kể trên các chỉ số được đánh giá.

     2. Kiểm soát tín hiệu viêm và hỗ trợ cân bằng chất nền sụn – Curcumin và HA

Curcumin có khả năng ức chế hoạt hóa NF-κB, một yếu tố điều hòa trung tâm của phản ứng viêm, từ đó giúp giảm biểu hiện các chất trung gian gây viêm như IL-1β, TNF-α và prostaglandin, đồng thời ức chế một số enzyme tham gia vào quá trình phân hủy sụn như MMP-3, MMP-9 và MMP-13.

Qua đó, curcumin có thể hỗ trợ giảm quá trình phá hủy sụn, giảm stress oxy hóa và hỗ trợ duy trì quá trình tổng hợp collagen type II.

Hyaluronic Acid (HA) là thành phần tự nhiên của dịch khớp, có vai trò bôi trơn và hỗ trợ bảo vệ bề mặt khớp. Khi sử dụng HA đường uống với hàm lượng 80 mg, HA có thể tác động lên thụ thể TLR-4, từ đó kích thích tăng sản sinh IL-10 (interleukin-10) – một chất có vai trò chống viêm – và điều hòa tín hiệu cytokine, giúp hỗ trợ giảm phản ứng viêm tại khớp. Các nghiên cứu cũng cho thấy HA đường uống được dung nạp tốt và không ghi nhận tác dụng phụ đáng kể nào.

3. Chống stress oxy hóa và hỗ trợ tổng hợp chất nền – Vitamin C

Vitamin C có tác dụng chống oxy hóa, đồng thời là yếu tố thiết yếu tham gia vào quá trình tổng hợp collagen type II và glycosaminoglycans, góp phần duy trì tính toàn vẹn của sụn.

Bảo vệ sụn khớp – nên bắt đầu từ sớm

Từ tổn thương sụn, giải phóng mảnh vỡ, kích hoạt miễn dịch đến phản ứng viêm và tiếp tục phân hủy sụn là một chu trình có thể tự khuếch đại. Vì vậy, bảo vệ sụn khớp không nên chỉ bắt đầu khi thoái hóa đã tiến triển, mà cần được quan tâm ngay từ giai đoạn sớm.

Với cách tiếp cận đa cơ chế, công thức gồm Collavant N2, Curcumin, HA, Vitamin C sẽ rất phù hợp để hỗ trợ bảo vệ sụn khớp cho người chơi thể thao thường xuyên, người trung niên có nguy cơ tổn thương sụn sớm và người đã có dấu hiệu tổn thương sụn khớp. Đặc biệt, với những người cần sử dụng giải pháp hỗ trợ lâu dài và quan tâm đến dạ dày, đường huyết, tim mạch hoặc chức năng gan, thận, việc lựa chọn sản phẩm có cơ chế tác động phù hợp và hồ sơ an toàn rõ ràng càng cần được chú trọng.

                                                                                                                       Dược sĩ: Hồ Thị Thanh Huệ

Phản ứng viêm vốn là cơ chế tự nhiên nhằm sửa chữa mô tổn thương, nhưng khi kéo dài, nó trở thành yếu tố gây đau, giảm chức năng và làm tăng nguy cơ thoái hóa khớp sớm.

Cơ chế miễn dịch – nguyên nhân của tình trạng viêm khớp ở người chơi thể thao.

Khác với viêm khớp ở người già, nguyên nhân của tình trạng viêm khớp ở người chơi thể thao xuất phát từ cơ chế miễn dịch. Khi khớp chịu lực lặp lại quá tải, các tế bào tại mô sụn, bị vi tổn thương và giải phóng ra các mảnh vỡ collagen type 2 – là thành phần chính của sụn. Hệ miễn dịch tại khớp nhận nhầm các mảnh vỡ collagen typ II  là “yếu tố lạ” và kích hoạt phản ứng viêm. Quá trình này diễn ra rất mạnh mẽ với sự di chuyển của các Tế bào viêm (đại thực bào, lympho) vào khớp dẫn tới tăng sản xuất các Cytokine tiền viêm như IL-1β, TNF-α, IL-6 trong dịch khớp. Các chất này kích hoạt men tiêu sụn (MMP-1, MMP-13, ADAMTS-4) phá hủy cấu trúc collagen type II trong sụn khớp tạo thành vòng xoắn bệnh lý viêm – tổn thương – lại viêm tiếp.

Chính vì vậy, nhiều người chơi thể thao dù không bị chấn thương cấp tính vẫn có thể mắc viêm khớp do quá trình viêm âm thầm diễn ra trong thời gian dài. Để khắc phục tình trạng viêm khớp này, cần kiểm soát được phản ứng miễn dịch và viêm tại khớp..

Nghỉ ngơi hợp lý và sử dụng thuốc kháng viêm NSAIDs có thể giảm triệu chứng trong giai đoạn cấp, tuy nhiên cần thận trọng với các tác dụng KMM nên không thể sử dụng lâu dài. Cần có các biện pháp kiểm soát viêm an toàn, dài hạn hơn.

Collagen type II tự nhiên– kiểm soát viêm qua điều hòa miễn dịch

Collagen type 2 dạng tự nhiên – giữ nguyên cấu trúc epitope như trong sụn người. Nghiên cứu cho thấy có tác dụng khi dùng liều rất nhỏ (≈40 mg/ngày) qua đường uống: Chúng không bị hấp thu vào máu mà đi tới mảng Peyer ở ruột non. Tại đây chúng được nhận diện bởi các tế bào trình diện kháng nguyên và thúc đẩy tế bào T biệt hoá thành tế bào T điều hòa (Treg) – “cảnh sát” của hệ miễn dịch. Treg di chuyển tới khớp và tiết IL-10, TGF-β → giảm sản xuất cytokine tiền viêm ở khớp, hạn chế hoạt hóa men phá sụn.

Nhờ tác động theo cơ chế điều hòa miễn dịch, collagen typ2 tự nhiên chỉ cần sử dụng với mức rất thấp (40 mg/ ngày) do vậy đây có thể coi là một lựa chọn an toàn trong kiểm soát viêm lâu dài.

 Kết luận

Viêm khớp ở người chơi thể thao không chỉ là các triệu chứng tạm thời mà là quá trình viêm tích tụ âm thầm. Ở giai đoạn sớm, người chơi thể thao thường bỏ qua những dấu hiệu này vì nghĩ rằng đó chỉ là phản ứng bình thường sau tập luyện. Tuy nhiên, nếu không can thiệp sớm, viêm cấp sẽ chuyển thành viêm mạn và tăng nguy cơ thoái hóa khớp. Cần kết hợp thay đổi chế độ vận động bao gồm nghỉ ngơi, giảm tải cho khớp và kiểm soát viêm, điều hòa miễn dịch để bảo vệ khớp lâu dài. Hiểu rõ cơ chế miễn dịch đứng sau phản ứng viêm, người tập luyện sẽ có góc nhìn khoa học hơn về cách bảo vệ khớp và đưa ra những lựa chọn phù hợp cho sức khỏe.

Dùng khi nào?

Dùng thuốc tiêm vào trong khớp (như khớp gối) hay khoang mô mềm (như vị trí giữa cơ và xương) là thủ thuật hay dùng để chẩn đoán và điều trị một số bệnh như thấp khớp, viêm gân, viêm bao hoạt dịch, hội chứng ống cổ tay. Nhiều nghiên cứu về việc tiêm corticoid vào khớp gối chứng minh rằng chúng giúp cải thiện đáng kể các triệu chứng đau, viêm. Hiệu quả thay đổi tuỳ theo liều dùng. Liều tương đương quy ra prednisolon được các thầy thuốc dùng thay đổi trong một khoảng khá rộng (từ 6,25-80mg), tuỳ theo độ lớn của các loại khớp (gối, cổ tay, cùi tay, ngón tay, ngón chân, vai, háng).

Khi có tràn dịch khớp sẽ có tình trạng viêm bao hoạt dịch. Việc tiêm corticoid kèm với việc chọc rửa khớp thường đem lại hiệu quả cao hơn. Vì vậy có khuyến cáo nếu tràn dịch khớp gối vẫn tồn tại sau 2 lần tiêm (cách nhau 8-10 ngày) thì nên chọc rửa khớp kèm với tiêm corticoid.

Những corticoid thường dùng tiêm vào khớp là hydrocortisone, prednisolon, methylprednisolon, triamcinolon… chúng đều có tác dụng chung của nhóm corticoid như có tác dụng trên chuyển hoá glucid, protid, lipid, muối và nước (với vai trò là một hormon hay như một hormon) nhưng mức độ có khác nhau. Về vai trò trên chuyển hoá: độ mạnh xếp theo thứ tự hydrocortison, prednisolon, methylprednisolon, triamcinolon. Về vai trò chống viêm chống dị ứng: độ mạnh lại xếp theo thứ tự ngược lại. Chẳng hạn: triamcinolon có hiệu quả làm giảm đau, chống viêm, chống dị ứng cao nhất nhưng lại ít có tác dụng chuyển hoá glucid, protid, lipid và ít gây ứ muối nước. Nếu lấy prednisolon làm chuẩn thì methylprednisolon có hiệu lực gấp 11,5 lần và 25mg prednisolon chỉ bằng 20mg triamcinolon. Những so sánh này chỉ có tính chất tương đối khi tính toán liều lượng (vì trong lâm sàng chúng còn phụ thuộc vào tính đáp ứng của từng cá thể).

Và những lưu ý

Thủ thuật này thường gây ra một số nguy cơ nguy hiểm, vì thế cần chú ý:

Yêu cầu đầu tiên là người thực hiện thủ thuật này phải có trình độ chuyên môn hiểu rõ cấu tạo khớp, bao hoạt dịch để có thể đưa thuốc vào đúng chỗ và phải bảo đảm vô khuẩn tuyệt đối. Hiện nay, ngay tại một số vùng nông thôn, một số người làm dịch vụ y tế chưa có đủ trình độ cần thiết đến từng nhà thực hiện thủ thuật này là rất nguy hiểm, dẫn đến nhiễm khuẩn khớp, rách gân, tổn thương cơ, nặng hơn có thể để lại các di chứng. Việc thực hiện thủ thuật này cần được cân nhắc về liều lượng và cân nhắc đến tiền sử bệnh tật. Nếu dùng liều cao, nhắc đi nhắc lại nhiều lần kéo dài, thuốc sẽ gây ra tác dụng phụ toàn thân: giữ muối và nước, xáo trộn cân bằng điện giải, làm giảm khả năng miễn dịch, tạo cơ hội cho nhiễm khuẩn, siêu vi nấm. Nếu không chú ý đến tiền sử bệnh tật của người bệnh sẽ làm tăng huyết áp, suy tim co thắt (đối với người có nguy cơ tim mạch), làm giảm dung nạp glucose (với người bệnh đái tháo đường).

Ngoài ra, cũng cần lưu ý rằng việc dùng thủ thuật này cũng có thể gây ra dị ứng (mặc dù đây là những thuốc chống viêm chống dị ứng). Vì thế, khi thực hiện thủ thuật này phải xem xét người bệnh có tiền sử dễ bị dị ứng hay không và đặc biệt là có dị ứng với bản thân thuốc này hay không (trong các lần dùng trước bằng đường dùng khác).

Một số tài liệu trước đây cho rằng, nếu tiêm vào khớp nhiều lần có thể làm phá huỷ sụn khớp, teo cơ nhưng hiện cũng có tài liệu cho rằng điều này do bản chất của bệnh hơn là do tác động của corticoid. Tuy chưa thống nhất nhận định nhưng đây cũng là điều cần cảnh giác.

Mỗi thuốc có các chống chỉ định riêng, nhưng nói chung việc tiêm corticoid vào khớp thường không được dùng cho người đang bị các bệnh do nhiễm vi khuẩn, siêu vi, nấm, bệnh gút, vẩy nến, người bị bệnh tiểu đường phụ thuộc insulin, người có các nguy cơ bị bệnh tim mạch, người có thai, đang cho con bú.

Các thuốc tiêm vào khớp thường là các hỗn dịch, nên phải chú ý lắc kỹ trước khi tiêm.

Tiêm trực tiếp corticoid vào khớp là một thủ thuật đem lại hiệu quả giảm đau giảm viêm, chống cứng khớp nhanh nhưng chỉ có tác dụng nhất thời (cho dù với cách làm tốt có thể kéo dài hiệu quả tới 16-24 tuần), phải được thực hiện tại bệnh viện với sự chỉ định của thầy thuốc chuyên khoa, có điều kiện tiêm bảo đảm, không được thực hiện tại nhà với những người chưa đủ trình độ, không có điều kiện tiêm bảo đảm và ngay khi thực hiện tại bệnh viện cũng phải hết sức thận trọng. Người bệnh đừng vì nôn nóng muốn khỏi bệnh nhanh, ngại đi lại, tốn kém mà dễ dãi chấp nhận những cách làm không đúng dẫn đến nguy hiểm.

Theo nguồn benhxuongkhop.vn