Vai trò của hệ miễn dịch trong thoái hóa sụn

Sụn khớp: cấu trúc đặc biệt nhưng dễ tổn thương

Sụn khớp là mô liên kết bao phủ bề mặt các đầu xương, giúp khớp vận động trơn tru và hấp thu lực. Thành phần của sụn gồm:

• Tế bào sụn (chondrocytes)

• Collagen, chủ yếu là collagen type II

• Chất nền ngoại bào, giàu proteoglycan và glycosaminoglycan (GAG) như chondroitin sulfate, keratan sulfate

Sự phối hợp chặt chẽ giữa collagen và chất nền này giúp giảm ma sát giữa các đầu xương, đồng thời tăng khả năng chịu lực cơ học của khớp.

Tuy nhiên, mô sụn có một nhược điểm lớn: không có mạch máu. Các tế bào sụn nhận dinh dưỡng chủ yếu bằng cách khuếch tán từ dịch khớp. Vì vậy, quá trình tái tạo sụn diễn ra rất chậm và thường không hoàn chỉnh.

Khi sụn bị tổn thương và thoái hóa

Trong quá trình vận động – từ tập luyện thể thao cường độ cao đến các hoạt động sinh hoạt hằng ngày – sụn khớp liên tục chịu tải. Theo thời gian, các vi tổn thương có thể xuất hiện, làm đứt gãy sợi collagen, phá vỡ cấu trúc mạng lưới của sụn.

Hệ quả là sụn trở nên giòn hơn, kém đàn hồi, khả năng chịu lực suy giảm. Cùng với tuổi tác, tốc độ tái tạo sụn ngày càng chậm, khiến các tổn thương khó hồi phục, tạo tiền đề cho thoái hóa khớp.

Vai trò của hệ miễn dịch trong thoái hóa sụn

Thoái hóa sụn không chỉ là vấn đề cơ học mà còn liên quan mật thiết đến hệ miễn dịch. Khi sụn bị bào mòn, các mảnh collagen type II bị giải phóng vào môi trường khớp. Các tế bào lympho T không nhận diện được những mảnh collagen nội sinh này, từ đó “nhầm lẫn” chúng là yếu tố có hại.

Phản ứng miễn dịch được kích hoạt sẽ:

• Làm gia tăng viêm tại khớp

• Đẩy nhanh quá trình phá hủy sụn

• Gây đau, cứng khớp và có thể dẫn đến tràn dịch khớp

Đây là một vòng xoắn bệnh lý khiến sụn ngày càng suy yếu.

Do đó, hiện nay đối với điều trị thóa hóa sụn khớp, điều hòa miễn dịch đóng vai trò quan trọng, cần được can thiệp đặc biệt trong giai đoạn sớm.